Agnieszka Pokojska

Eseje Zadie Smith są wspaniałą lekcją czytania, do której można powracać po wielokroć.

— Agnieszka Pokojska, tłumaczka z języka angielskiego

 

Jak zmieniałam zdanie. Eseje okolicznościowe to pierwszy w dorobku brytyjskiej pisarki Zadie Smith tom esejów. Teksty pogrupowane w pięć kategorii – Czytanie, Bycie, Patrzenie, Czucie i Pamiętanie – ukazują działanie pięknego umysłu, który analizuje książki, omawia filmy, opisuje doświadczenie bycia w świecie i bycia pisarką czy wspomina zmarłego ojca. Smith pisze błyskotliwie, żarliwie i z wielkim osobistym zaangażowaniem, a jej pasja nie tylko imponuje, lecz się udziela: wraz z lekturą tej książki przychodzi energia, by intensywniej czytać, patrzeć, pamiętać, być i czuć. W Polsce książka ukazała się nakładem wydawnictwa Znak w 2010 roku.

W nagraniu audio tłumaczka opowiada o własnej znajomości z Zadie Smith i o jej książce,a także czyta fragment eseju Śmiech z offu.

Fragment eseju Brief Interviews with Hideous Men: trudne dary Davida Fostera Wallace’a Zadie Smith…

The ends of great fiction do not change, much. But the means do. A hundred years earlier, another great American writer, Henry James, wanted his readers “finely aware so as to become richly responsible.” His syntactically tortuous sentences, like Wallace’s, are intended to make you aware, to break the rhythm that excludes thinking. Wallace was from that same tradition— but, a hundred years on, the ante had been raised. In 1999, it felt harder to be alive and conscious than ever. Brief Interviews pitched itself as a counterweight to the narcotic qualities of contemporary life, and then went a step further. It questioned the Jamesian notion that fine awareness leads a priori to responsibility. It suggested that too much awareness— particularly  self-awareness— has allowed us to be less responsible than ever. It was meant for readers of my generation, born under the star of four interlocking revolutions, undreamed of in James’s philosophy: the ubiquity of television, the voraciousness of late capitalism, the triumph of therapeutic discourse, and philosophy’s demotion into a branch of linguistics. How to be finely aware when you are trained in passivity? How to detect real value when everything has its price? How to be responsible when you are, by definition, always the child- victim? How to be in the world when the world has collapsed into language?

…w przekładzie Agnieszki Pokojskiej

 

Cele wielkiej literatury za bardzo się nie zmieniają. Ale środki owszem. Sto lat wcześniej inny wielki pisarz amerykański, Henry James, pragnął, by jego czytelnicy mieli „wyostrzoną świadomość, żeby przyjąć szerszą odpowiedzialność”. Jego piętrowe, zawiłe zdania, podobnie jak u Wallace’a, mają na celu obudzić świadomość czytelnika, przerwać rytm, który wyklucza myślenie. Wallace wywodził się z tej samej tradycji – ale sto lat po Jamesie stawka została podbita. W roku 1999 żyć świadomie było trudniej niż kiedykolwiek. Brief Interviews ustawiły się w roli przeciwwagi dla narkotycznych cech współczesnego życia, a potem posunęły się o krok dalej. Zakwestionowały Jamesowską koncepcję, że wyostrzona świadomość a priori prowadzi do odpowiedzialności. Dały do zrozumienia, że dzięki zbyt zwiększonej świadomości – a szczególnie samoświadomości – pozwalamy sobie być mniej odpowiedzialni. To opowiadanie [tytułowe] zostało napisane dla czytelników mojego pokolenia, urodzonych pod gwiazdą czterech nałożonych na siebie rewolucji, o których filozofii Jamesa się nie śniło: wszechobecności telewizji, żarłoczności późnego kapitalizmu, triumfu dyskursu psychoterapeutycznego i relegowania filozofii do gałęzi językoznawstwa. Jak tu mieć wyostrzoną świadomość, gdy zostało się wyćwiczonym w bierności? Jak rozpoznać prawdziwą wartość, gdy wszystko ma swoją cenę? Jak być odpowiedzialnym, gdy stale jest się z definicji dzieckiem ofiarą? Jak istnieć w świecie, gdy świat zapadł się w język?

O tłumaczce

Agnieszka Pokojska – tłumaczka z języka angielskiego, przekłada literaturę piękną, eseistykę i literaturę faktu. Od wielu lat prowadzi zajęcia z zakresu tłumaczenia, głównie dla studentów Wydziału Polonistyki oraz Instytutu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest laureatką Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego (2012) za przekład książki Prowadzący umarłych. Opowieści prawdziwe. Chiny z perspektywy nizin społecznych. Jej przekład tomu opowiadań Colina Barretta pod tytułem Młode skóry uzyskał nominację do Nagrody Gdynia (2016). Obecnie pracuje nad przekładem esejów Margaret Atwood.