Jacek Godek

Wolność Islandki Lindy Vilhjaálmsdóttir, przetłumaczona na język polski przez Jacka Godka, to poemat, właściwie traktat poetycki, na który składają się prolog i trzy części. Opowiada o zagładzie świata, jaki znamy. Stworzyliśmy świat dobrobytu, mnożymy wszystko. Pomnażamy nawet wolność do… harówki. Wszystko, co człowiek robi, prowadzi do przesady. Wolność powstawała przez pięć lat, a jej pomysł powstał w następstwie kryzysu, w jakim znalazł się świat, a w szczególności Islandia w roku 2009. Prolog opowiada o tym, co stworzyliśmy, pierwsza część – co zaprzepaściliśmy, druga część to podróż do źródeł, do Ziemi Świętej, a trzecia – że daliśmy sobie radę, ale znów zmierzamy ku katastrofie. Wolność została uhonorowana w 2018 roku Nagrodą Europejski Poeta Wolności.

W nagraniu audio tłumacz opowiada w zarysie o literaturze islandzkiej i pięknie czyta m.in. fragmenty z tomiku Lindy Vilhjaálmsdóttir (Prolog, 6’46” — Część I, 8’04” — podróż do Ziemi Świętej, 9’41”). 

Fragment poematu Wolność Lindy Vilhjálmsdóttir…

þegar músa hafði kynnt okkur

međ virðingartitlinum skald

 

fyrir gestgjöfunum í drottins hæðum

hneigðu þeir sig lotningarfullir

 

og síðan var boðið í te

og sent eftir baráttuskáldi ættarinnar

 

þrítugum lögreglumanni hjá heimastjórninni

sem fékk að skreppa af vaktinni

 

til að sötra te og spjalla um ljóðagerð

við tvær skáldkonur norðan af hjara veraldar

 

hann kom sér hjá því að svara stöðluðum

spurningum um hlutskipti skálds í hernumdu landi

 

bauð þess í stað upp á sígarettur og sætar kökur

og snarpa yfirheyrslu um yrkisefni okkar stallsystra

 

honum leist vel á þema vinkonunnar

um hið sífellda stríð sem geisar í huganum

 

en gaf ekki mikið fyrir frelsið mitt

sagði að frelsið sem slíkt væri ekki áhugavert

 

það skipti ekki máli hvort menn væru frjálsir

ef þeir kynnu ekki að fara með frelsið

 

ég þorði ekki fyrir mitt litla líf ađ nefna það þarna

að ég væri að skrifa um fleirtölufrelsið heima hjá mér

…w przekładzie Jacka Godka

kiedy musa przedstawił nas

honorowym tytułem poeta

 

gospodarze na górze boga

ukłonili się z szacunkiem

 

następnie zaprosili na herbatę

i posłali po rodzinnego tyrteja

 

trzydziestoletniego policjanta autonomii

któremu pozwolono zejść na chwilę ze służby

 

napić się herbaty i pogawędzić o poezji

z dwiema poetkami z północnych rubieży świata

 

wywinął się od odpowiedzi na rutynowe

pytania o rolę poety w okupowanym kraju

 

a w zamian oferował papierosy i słodkie ciasteczka

oraz szorstkie przesłuchanie z twórczych treści koleżanek po fachu

 

spodobało mu się tworzywo przyjaciółki

ciągła wojna toczona w myślach

 

ale nie dał złamanego szeląga za moją wolność

powiedział że wolność jako taka nie jest godna uwagi

 

nie ma znaczenia czy ludzie są wolni

jeśli nie potrafią postępować z wolnością

 

za żadne skarby nie miałam odwagi wspomnieć

że u siebie w domu piszę o wielorakich wolnościach

O tłumaczu

Jacek Godek (ur. 1958) – tłumacz z języka islandzkiego. Dorastał w stolicy Islandii i tam w wieku 14 lat przygotował pierwszy opublikowany przekład wierszy Islandzkiego poety romantycznego Jónasa Hallgrímssona. Publikatorem był Program 1 Polskiego Radia, a wykonawczynią Zofia Saretok. W 1980 roku ukończył Studium Aktorskie przy Teatrze Wybrzeże w Gdańsku i przez bez mała dwadzieścia lat był aktorem scen trójmiejskich i sceny białostockiej. Gościnnie zagrał również w „Tangu” Mrożka w teatrze Nemendaleikhúsið w Rejkjawiku. Pod koniec lat 90. odszedł z zawodu aktora, by zająć się m.in. dziennikarstwem jako korespondent islandzkiej telewizji. Tłumaczył poezję (m.in. tomik Lindy Vilhjálmsdóttir Wolność, uhonorowany Nagrodą Europejski Poeta Wolności w 2018 roku), sztuki teatralne (m.in. Ostatnia próba Svavy Jakobsdóttir  – Teatr Telewizji 1986 r., Morze Ólafura Haukura Símonarssona – Dialog 1996 r.). Pierwszą powieścią, którą przetłumaczył, była Wyspa diabła Einara Kárasona (Wydawnictwo Marpress 2009). Od końca 2015 roku prowadzi stronę e-sagi.pl, na której udostępnia własne przekłady dawnej literatury islandzkiej od średniowiecza po XIX w.


W nagraniu wykorzystano utwory muzyczne dostępne na licencji Creative Commons: Konstantin Tyufyakin, Le dernier jour de l’automne (link), Bimbotronic, M&Y (link), Winnie the Moog, Arabic Big Bass (link) i Michael McQuaid, Alone Lonely (link).